Vertaalkwartaal #3 - Hoe vertaal je Thomas Bernhard

dinsdag 17 december 2019 19:45
Vertaalkwartaal #3 - Hoe vertaal je Thomas Bernhard

De bekende Oostenrijkse toneelschrijver Thomas Bernhard schreef met 'Houthakken' een ritmische roman in overpeinzingen over kunst, de wereld, zelfmoord en sociaal contact.  

17 december Vertaalkwartaal #3 - Vertalers Chris Bakker en Pauline de Bok over ‘Houthakken’ van de Oostenrijkse Thomas Bernhard. Hoe vertaal je een ritmische en misantropische roman in overpeinzingen over kunst, de wereld, zelfmoord en sociaal contact? Met voordracht van Jan Wienowiecki - om de ritmische taal van Bernhard ten volle te kunnen ervaren.

Goed nieuws! De roman 'Holzfällen' van de zwartgallige Thomas Bernhard (1931-1989) is voor het eerst vertaald in het Nederlands. Bas Heijne vatte het treffend samen: 'De leukste roman die ik ooit las blijkt na herlezing ook een van de pijnlijkste te zijn.’ We moesten zo lang op deze vertaling wachten omdat de Oostenrijker zich bijzonder lastig laat vertalen. De muzikaliteit en het ritme in de teksten van Bernhard maken het een grote uitdaging, die vertaalduo Chris Bakker en Pauline de Bok gelukkig aandurfden.

Hoe vertaal je een eigenzinnige schrijver als Bernhard, die vorm misschien wel boven inhoud verkoos? Een roman van een schrijver die vooral bekend staat als toneelschrijver. Chris Bakker en Pauline de Bok komen er 17 december over vertellen bij Pantheon Boekhandel.

Chris gaat dieper in op de vertaalkeuzes waar ze voor stonden en Pauline wordt geïnterviewd. Ze gaan ook in gesprek met het publiek. Verder wordt er ook ruimschoots aandacht besteed aan Bernhards origine als toneelschrijver. Tussendoor draagt Jan Wienowiecki in het Duits en het Nederlands passende fragmenten uit 'Houthakken' voor. Bernhard was in eerste instantie toneelschrijver en het is dan ook geen verrassing dat 'Houthakken' leest als een monoloog. Het ritme van zijn taal kunt u extra goed ervaren wanneer het voorgedragen wordt, net zoals hoe Chris Bakker en Pauline de Bok dit hebben weten te vangen in hun vertaling.

‘Waar het hakkelen begint is de betovering verbroken,’ zoals De Bok het verwoordt. Maar in hun vertaling wordt er niet gehakkeld. Lees maar:

‘En opnieuw dacht ik dat het een grote fout geweest was om de uitnodiging van de echtelieden Auersberger aan te nemen, temeer daar ik dat soort uitnodigingen überhaupt haat en die voor kunstzinnige avondmaaltijden ga ik al tientallen jaren uit de weg, want die heb ik nog tot na mijn veertigste vaak genoeg bezocht om ze grondig te leren kennen en ik ken nauwelijks iets afstotenders.'

Deze vertaaluitdaging maakt van ‘Houthakken’ een bijzonder geschikt boek voor Vertaalkwartaal, een  reeks literaire avonden over de kunst van het vertalen. Hoe een literaire vertaling tot stand komt en wat daar allemaal bij komt kijken onderzoeken we in deze reeks aan de hand van recente vertalingen en met behulp van de vertalers. Lees er hier meer over. Vertaalkwartaal wordt georganiseerd door het Nederlands Letterenfonds, Pantheon Boekhandel en Mariekes Boekenlab.

17 december/ 20.00 aanvang, inloop 19.45

Pantheon Boekhandel / Sint Antoniesbreestraat 134

Toegang €5 - voor studenten van de Academie van Theater en Dans €2,50

Reserveren via [email protected] of 020-6229488

Er is beperkt plek dus reserveer op tijd!

-----

De Oostenrijkse schrijver Thomas Bernhard (1931-1989) is vooral bekend als toneelschrijver, zo ook in Nederland. Zijn toneelstukken worden met enige regelmaat opgevoerd. Maar zijn romans en verhalen verdienen ook deze aandacht. ‘Houthakken’ (1984) is een hoogtepunt in het oeuvre van Thomas Bernhard – Reich-Ranicki rekent de roman tot de 'Kanon der deutschen Literatur' en Harold Bloom heeft het boek opgenomen in 'The Western Canon'.

Chris Bakker studeerde wis- en natuurkunde in Utrecht, promoveerde op een proefschrift over magnetische resonantie en was als onderzoeker werkzaam bij de Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie en het UMC Utrecht. Van 2015 tot 2017 volgde hij de opleiding tot literair vertaler uit het Duits aan de Vertalersvakschool te Amsterdam. Sindsdien houdt hij zich bezig met het bestuderen en vertalen van de late prozawerken van Thomas Bernhard, met vertaalwetenschap en vertaalfilosofie en met de ontwikkeling van een Collectief Vertaalgeheugen van en voor literair vertalers.

Pauline de Bok (1956) is schrijver en literair vertaler Duits. Ze geeft les aan de Vertalersvakschool in Amsterdam en is lid van het organisatiecomité van de Literaire Vertaaldagen De Bok studeerde theologie en filosofie, en op latere leeftijd Duits aan de UvA en literair vertalen aan de Universiteit Utrecht , waar ze afstudeerde op (het vertalen van) proza en poëzie van de Oost-Duitse schrijver Wolfgang Hilbig. Ook vertaalde ze werk van onder anderen Sherko Fatah, Wolfgang Herrndorf en Kristine Bilkau.

pro-mbookslibr3 : libris